Τοποθέτηση κερόπανου

Μετά την ετήσια απολύμανση σε χλωρίνη και ζεστό νερό ήρθε η ώρα να βάλουμε τα κερόπανα στα μελίσσια μας για ένα καλό ξεχειμώνιασμα , μια διαδικασία απαραίτητη στις κυψέλες που διαθέτουν καπάκι Αυστραλιανού τύπου. Στις κυψέλες αυτές η θερμότητα που παράγεται από την μελισσόσφαιρα ανεβαίνει προς τα πάνω και με επαγωγή μεταφέρεται στο καπάκι και στην λαμαρίνα αυτού με αποτέλεσμα να έχουμε απώλεια θερμότητας κατά την διάρκεια του χειμώνα με ότι αυτό συνεπάγεται για το μελίσσι. Με την τοποθέτηση του κερόπανου η θερμότητα εγκλωβίζεται σε μεγάλο βαθμό κάτω από αυτό με αποτέλεσμα η μελισσόσφαιρα το χειμώνα να δημιουργείτε ψηλά στους κερηθροφορείς και μέσα στα στεφανώματα με μέλι. Τα κερόπανα είναι κατασκευασμένα από διπλό βαμβακερό χοντρό ύφασμα και οι διαστάσεις τους είναι τέτοιες ώστε να αφήνουν 2-3cm κενό χώρο περιμετρικά και εσωτερικά της κυψέλης ώστε να φεύγει η υγρασία από την μελισσόσφαιρα. Μεγάλη προσοχή όμως πρέπει να δώσουμε στις σήτες των καπακιών ώστε αυτές να είναι ανοιχτές χωρίς πρόπολη για να μπορεί ο αέρας να κυκλοφορεί και να παίρνει την υγρασία που δημιουργείτε στο κάτω μέρος του καπακιού. Αυτό βέβαια το φροντίζουν οι ίδιες οι μέλισσες οι οποίες παίρνουν την πρόπολη από τις σήτες και την τοποθετούν κάτω από το κερόπανο στις επαφές του με τους κερηθροφορείς , πρέπει όμως να έχουμε την προσοχή μας να μένουν πάντα ανοιχτές.

Βράσιμο κυψελών σε λινέλαιο

Μετά το στοκάρισμα με ξυλόκολλα και πριονίδι ήρθε η ώρα να βράσουμε τις κυψέλες (σήμερα τις κινητές βάσεις) στο λινέλαιο, απαραίτητη εργασία αν θέλουμε ο εξοπλισμός μας να μην σαπίσει εκτεθειμένος στις καιρικές συνθήκες του χειμώνα αλλά και της εσωτερικής υγρασίας της κυψέλης. Για το σκοπό αυτό έχω κατασκευάσει ένα δοχείο από γαλβανισμένη λαμαρίνα διαστάσεων 61x45x45 και το έχω γεμίσει με σκέτο λινέλαιο (ωμόν λινέλαιο ΙΛΟΖΑ). Είναι ένα φυτικό προϊόν λίγο ακριβό, αλλά είναι το καλύτερο λάδι για να συντηρεί το ξύλο και προπάντων να μην δημιουργεί κανένα πρόβλημα στις μέλισσες. Το λινέλαιο το ζεσταίνω με την βοήθεια μίας φιάλης προπανίου και όταν φτάσει σε θερμοκρασία 110C βουτάω σε αυτό τις κινητές βάσεις και τις κρατάω εκεί για επτά λεπτά με την βοήθεια ενός κομματιού μεταλλικού ήτα. Σε αυτή τη θερμοκρασία το λινέλαιο γίνεται λεπτόρρευστο εισχωρεί πολύ βαθιά στο εσωτερικό του ξύλου αλλά ταυτόχρονα στεγνώνει και πολύ γρήγορα χωρίς να ξερνάει στο μέλλον. Είναι δε φανερό με τον τρόπο που αφρίζουν οι βάσεις μέσα στο καυτό λινέλαιο η καλή δουλειά που γίνεται. Μετά το βράσιμο οι βάσεις τοποθετούνται για δύο εβδομάδες σε αεριζόμενο και στεγανό χώρο για να στεγνώσουν και είναι έτοιμες να βαφτούν με χρώμα.

Στοκάρισμα κυψελών με ξυλόκολλα και πριονίδι.

Με την αγορά καινούριων κυψελών ο μελισσοκόμος πρέπει να γίνει μαραγκός και ελαιοχρωματιστής για να τις ετοιμάσει για τις μελισσές του. Έτσι λοιπόν από την αρχή της μελισσοκομικής μου πορείας και με την αγορά των πρώτων μου κυψελών αλλά μέχρι και σήμερα, προσπαθώ να συντηρώ τον εξοπλισμό μου όσο το δυνατόν καλύτερα. Στην προσπάθεια αυτή και πριν οι κυψέλες βραστούν στο λινέλαιο στοκάρω τις ραφές και τα δόντια με ξυλόκολλα εξωτερικής χρήσης ανακατεμένη με άχνη πριονίδι. Το πριονίδι το μαζεύω από το κάτω μέρος της κορδέλας σε ένα ξυλουργείο και το οποίο το κοσκινίζω σε μία λεπτή σήτα (0,5mm) έτσι ώστε να μην με παιδεύει κατά το στοκάρισμα με μικρά κομματάκια ξύλου. Ανακατεύω τότε κόλλα και πριονίδι έτσι ώστε να προκύψει ένα μείγμα ούτε πολύ μαλακό αλλά ούτε και πολύ σφιχτό, και με μία μικρή σπάτουλα αρχίζω να στοκάρω. Στα σώματα πριν στοκάρω τις γωνίες ανοίγω με μια φρέζα μια τρύπα στο ανώτερο σημείο εκεί που δεν μπορεί να βάλει καρφί ο κατασκευαστής και βιδώνω μια φρεζάτη ξυλόβιδα με μικρό κεφάλι. Το σημείο αυτό το ενισχύω γιατί εκεί δέχεται μεγάλη πίεση από το ξέστρο όταν μαζεύω τα τελάρα σε σημείο που ανοίγει το δόντι και τραβάει νερό και υγρασία από το σόκορο. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι οι γωνίες να γίνονται πέτρα και έτσι να προστατεύονται οι κυψέλες από το σάπισμα αφού τα δόντια δεν ανοίγουν αποτρέποντας την ισχόρηση νερού στο εσωτερικό τους. Σίγουρα είναι μια επίπονη διαδικασία η οποία θέλει χρόνο και υπομονή, αλλά αν κοιτάξω κυψέλες που έχω φτιάξει έτσι πριν από δέκα χρόνια και είναι άθικτες σίγουρα αξίζει τον κόπο.

Σχάρα κινητής βάσης (No2)

Μετά απο παράκληση φίλων μελισσοκόμων, και μετά την επισκεψή μου στα μελίσσια μου, παραθέτω δυο ακόμη φωτογραφίες της σχάρας που έχω κατασκευάσει για να λύσω το πρόβλημα χτισίματος κηφηνοκηρηθρών κάτω απο τα τελάρα, στις βαθιές κινητές βάσεις που χρησιμοποιώ.Μια απλή κατασκευή η οποία όμως λύνει ένα βασικό πρόβλημα των συγκεκριμένων βάσεων, αρκεί κατά την κατασκευή της να αφήσουμε τις αποστάσεις που χρειάζεται η μέλισσα.

Σχάρα κινητής βάσης (No1)

Η σύγχρονη μελισσοκομία απαιτεί κυψέλες με κινητές βάσεις με όλα τα πλεονεκτήματα που τις συνοδεύουν όπως γρήγορος καθαρισμός του πυθμένα της κυψέλης , γρήγορη και ξεκούραστη αναστροφή πατωμάτων την άνοιξη για την ανάπτυξη του μελισσιού , απομάκρυνση εξολοκλήρου των μαύρων κηρηθρών από τον εμβρυοθάλαμο με την αναστροφή , δυνατότητα καλύτερης συντήρησης του εξοπλισμού , γρήγορη συνένωση (μέθοδος Μπαμπίλη) και άλλα πολλά.
Όταν αποφάσισα λοιπόν να αγοράσω κινητές βάσεις βρέθηκα αντιμέτωπος με πολλά σχέδια , κατέληξα δε στην βαθιά κινητή βάση που έφτιαχναν μερικοί κατασκευαστές κυψελών και συγκεκριμένα στον κύριο Αλεξανδρή από τον οποίο και απαρτίζετε όλος ο εξοπλισμός μου. Η συγκεκριμένη βάση έχει το πλεονέκτημα ότι μπορεί να δένει με το σώμα με μικρό συνδετήρα Σωτηρόπουλου πίσω και με έλασμα μπροστά χωρίς να δημιουργεί προβλήματα στην πόρτα. Η είσοδος της κυψέλης είναι έτσι πολύ μεγάλη και εξυπηρετεί ένα τριώροφο ή τετραώροφο μελίσσι την άνοιξη που γίνετε το μεγάλο πανηγύρι. Μπορεί να δεχτεί εσωτερικά μόνιμη σήτα για την προστασία από σερσέγκια , αχερόντειες ποντίκια κτλ καθώς επίσης παρέχει με τον πλεονάζοντα χώρο που διαθέτει καλύτερο αερισμό των μελισσών σε ενδεχόμενη μεταφορά αλλά και στην φάση αποτροπής της σμηνουργίας.
Έχει όμως και ένα μειονέκτημα που το αντιμετώπισα την άνοιξη που γίνετε το μεγάλο πανηγύρι ,οι μέλισσες χτίζουν κάτω από τα τελάρα μεγάλες κηφηνοκηρήθρες που πρέπει να κόβω κατά την αναστροφή πατωμάτων με ότι αυτό συνεπάγετε …
Δοκιμάζοντας πολλά πράγματα και μετρώντας τις αποστάσεις με το παχύμετρο να είναι αυτές που θέλει η μέλισσα κατέληξα στην κατασκευή μίας σχάρας από πυχάκια διαστάσεων 1,7Χ1,7 cm με ενδιάμεσο κενό 1cm και η οποία δεν είναι καρφωμένη στην βάση όπως φαίνεται στις φωτογραφίες. Με την τοποθέτηση της σχάρας το πρόβλημα λύθηκε και προχωράμε για άλλες κατασκευές!!!

Fumidil-b - (ΦΟΥΜΙΝΤΙΛ)

Συνέντευξη του κυρίου Ανδρέα Θρασυβούλου στην Ελευθεροτυπία στης 21-05-2008.

Κύριε καθηγητά, τους τελευταίους μήνες παρατηρούνται θάνατοι μελισσών σε όλη τη χώρα. Πού οφείλεται αυτό;
«Οι απώλειες μελισσών που παρατηρούνται στη χώρα μας οφείλονται σε διάφορα αίτια, κυρίως όμως στη νοσέμωση. Η ασθένεια αυτή προκαλείται από ένα παράσιτο, το πρωτόζωο Nosema ceranae, το οποίο εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας το έτος 2006 και δημιούργησε μεγάλες απώλειες μελισσών τους καλοκαιρινούς μήνες του 2007».
Είναι ασθένεια της εποχής μας;
«Η ασθένεια αυτή υπήρχε και παλαιότερα στη χώρα μας, αλλά είχε ως αίτιο ένα διαφορετικό παράσιτο, το πρωτόζωο Nosema apis. Ενώ όμως το παράσιτο αυτό προξενούσε ελάχιστα προβλήματα στις μέλισσες και μάλιστα μόνο τους χειμωνιάτικους μήνες, το νέο παράσιτο προξενεί μεγάλες απώλειες οι οποίες επιμένουν και τους καλοκαιρινούς μήνες. Τον περασμένο χειμώνα, υπολογίζεται ότι οι απώλειες στα μελίσσια της βόρειας Ελλάδας κυμάνθηκαν από 15% έως 70%, ενώ υπό φυσιολογικές συνθήκες οι απώλειες αυτές θα έπρεπε να ήταν μικρότερες από 10%».
Εχουν κάποια συμπτώματα οι μέλισσες;
«Στα προσβεβλημένα μελίσσια δεν εμφανίζονται συμπτώματα. Οι μέλισσες ζουν μόλις 8 ημέρες και πεθαίνουν στον αγρό μακριά από τη φωλιά τους. Η βασίλισσα περιορίζει σημαντικά τη γέννα της, με αποτέλεσμα ο αριθμός των μελισσών που πεθαίνουν είναι μεγαλύτερος από αυτόν που γεννιούνται και αυτό με τη σειρά του προκαλεί δραματική συρρίκνωση του πληθυσμού της κυψέλης. Σε σύντομο χρονικό διάστημα το μελίσσι καταρρέει, αφήνοντας αφύλακτη τη φωλιά του. Οι μέλισσες από γειτονικές κυψέλες ή μελισσοκομεία εντοπίζουν από τη μυρωδιά την αφύλακτη κυψέλη και επιτίθενται σ' αυτή για να της κλέψουν το μέλι».
Τη λεηλατούν;
«Ακριβώς. Μαζί με το μέλι παίρνουν και σπόρια του παρασίτου, με αποτέλεσμα η αρρώστια να μεταδίδεται σε σύντομο χρονικό διάστημα σε γειτονικά μελίσσια ή μελισσοκομεία. Ο μελισσοκόμος απλά διαπιστώνει ότι οι μέλισσές του έχουν εξαφανιστεί. Σε μια και μόνο μέλισσα εντοπίζονται περισσότερα από 100 εκατομμύρια σπόρια του πρωτοζώου Nosema ceranae».
Σε ποιες περιοχές της χώρας παρατηρείται το φαινόμενο αυτό; Ισως εντονότερα;
«Η ασθένεια υπάρχει σ' όλη τη χώρα. Δεν παρατηρήθηκε διαφοροποίηση όσον αφορά την ένταση προσβολής σε διαφορετικές περιοχές της χώρας. Μεγάλο όμως πρόβλημα παρατηρείται σε περιοχές όπου συναθροίζονται μελίσσια, όπως συμβαίνει με τα πευκοδάση των Χαλκιδικής, Θάσου, Εύβοιας, Ρόδου, Κρήτης. Στις περιοχές αυτές εύκολα η αρρώστια μεταδίδεται από μελίσσι σε μελίσσι και από μελισσοκομείο σε μελισσοκομείο».
Υπάρχει θεραπεία σε αυτή την ασθένεια;
«Στο εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας του ΑΠΘ γίνεται έρευνα τόσο για την αποτελεσματικότητα διαφόρων σκευασμάτων εναντίον της νοσέμωσης όσο και για την τοξικότητά τους στις μέλισσες και τα κατάλοιπα που αφήνουν στα προϊόντα κυψέλης. Από το 2006 μέχρι σήμερα μελετήθηκαν 4 εμπορικά σκευάσματα, τα οποία διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά και δύο φυσικές ουσίες. Χρησιμοποιήθηκε μεγάλος αριθμός προσβεβλημένων μελισσιών. Από τα 4 σκευάσματα, βρέθηκε αποτελεσματικό μόνο ένα, το οποίο περιέχει στη σύνθεσή του αντιβιοτικό. Το συγκεκριμένο σκεύασμα όμως δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους μελισσοκόμους γιατί δεν έχει έγκριση από τον ΕΟΦ».
Εξω χρησιμοποιείται;
«Βεβαίως, νόμιμα στην Αγγλία, την Ισπανία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά και πιθανό και σε άλλες χώρες και διακινείται ελεύθερα μέσα από το Διαδίκτυο. Είναι ιδιαίτερα λυπηρό να υπάρχει λύση και σωτηρία και τα μελίσσια να αφήνονται στο έλεος της αρρώστιας και να χάνονται».

Φέτος ήρθα για πρώτη φορά αντιμέτωπος με την ύπουλη αυτή ασθένεια, η οποία με έκανε να μάθω πολλά αλλά πρωπάντον να είμαι έτοιμος για όλα. Έστι εφοδιάστικα με πολλά όπλα για να την αντιμετωπίσω ξανά στο μέλλον δύο απο τα βασικότερα είναι το μικροσκόπιο και το Fumidil-b.

Πυροσφραγίδα (Νο 1)

Έχω ακούσει πολλές διαμαρτυρίες από συναδέλφους μελισσοκόμους για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν με τις πυροσφραγίδες που κυκλοφορούν στο εμπόριο. Αποφάσισα λοιπόν να φτιάξω την δική μου πυροσφραγίδα μιας και ο χώρος εργασίας μου, μου επιτρέπει να κάνω κάτι διαφορετικό. Με την βοήθεια του φίλου μου Χρήστου πήραμε ένα κομμάτι από χαλκό και αφού πρώτα δουλέψαμε στον υπολογιστή και στο αντίστοιχο πρόγραμμα τον κωδικό της πυροσφραγίδας σκάψαμε τον χαλκό στο CNC της Mazak. Η επιλογή του χαλκού ως υλικό της πυροσφραγίδας αποφασίστηκε γιατί ο χαλκός είναι ένα υλικό το οποίο θερμαίνετε πολύ γρήγορα αλλά και ομοιόμορφα. Μεγάλο πλεονέκτημα είναι επίσης ότι κατά τον σχεδιασμό στον υπολογιστή μπορείς να αποφασίσεις τις διαστάσεις , το βάθος ακόμη και την γραμματοσειρά της πυροσφράγισης. Εδώ δώσαμε ένα μήκος στα 89mm, βάθος στα 2mm και την κλασσική γραμματοσειρά. Το τελευταίο θα μπορούσε να γίνει και πιο πρωτότυπο διαλέγοντας μια οποιαδήποτε άλλη γραμματοσειρά. Το πρώτο τεστ έγινε τα αποτελέσματα φαίνονται στις φωτογραφίες. Βέβαια θα γίνουν δυο μικρές βελτιώσεις η μία στην χειρολαβή της πυροσφραγίδας και η άλλη στην τοποθέτηση δυο μικρών ελασμάτων στην κεφαλή που θα αγκαλιάζουν την φλόγα , αν και ο χαλκός δεν χρειάζεται ιδιαίτερα μεγάλη πύρωση. Θα επανέλθω λοιπόν με καινούρια ανάρτηση για το συγκεκριμένο θέμα μετά τις όποιες βελτιώσεις.

Χρήση μικροσκοπίου για την διάγνωση της νοζεμίασης.

Η νοζεμίαση είναι μια πολύ σημαντική και συνάμα ύπουλη ασθένεια των μελισσών, αφού πολλές φορές κατατρώγει το μελίσσι χωρίς ο μελισσοκόμος να έχει καμία μακροσκοπική ένδειξη για τυχόν προσβολή των μελισσιών του, χαρακτηριστικό γνώρισμα της καινούριας μορφής νοζεμίασης που έχει εμφανιστεί και στην χώρα μας , της Nosema ceranae. Η μόνη σίγουρη εξέταση για την παρουσία ή όχι της νοζεμίασης , αλλά και τον βαθμό προσβολής μας την δίνει η μικροσκοπική εξέταση. Γνωρίζοντας λοιπόν όλα αυτά προχώρησα στην αγορά ενός μικροσκοπίου , απαραίτητο εξάρτημα του οποίου πρέπει να είναι ένας φακός που να κάνει μεγέθυνση 400Χ μιας και σε αυτήν φαίνονται καθαρά τα σπόρια του πρωτόζωου. Εκμεταλλευόμενοι το γεγονός της αγοράς του μικροσκοπίου , πολλοί φίλοι μελισσοκόμοι θέλησαν να κάνουν έναν έλεγχο στα μελίσσια τους. Θα αναφερθώ στον φίλο μου Νίκο ο οποίος θέλησε να κάνει έναν έλεγχο στα λίγα μελισσάκια του χωρίς να έχει καμία ένδειξη ή υποψία ότι κάτι συμβαίνει. Αφού πήρα λοιπόν το δείγμα μου που αποτελούταν από 30-50 συλλέκτριες μέλισσες που επέστρεφαν στην κυψέλη, έκοψα τις κοιλίες 30 μελισσών με ένα ψαλιδάκι και τις πολτοποίησα σε ένα μικρό γουδί προσθέτοντας 15ml νερό (5ml για κάθε 10 κοιλιές μελισσών). Πήρα τότε μια σταγόνα από τον καφέ χυμό που προέκυψε και την τοποθέτησα επάνω στην αντικειμενοφόρο πλάκα του μικροσκοπίου σκεπάζοντάς την με μια γυάλινη καλυπτρίδα. Βάζοντας λοιπόν το δείγμα μου πάνω στην τράπεζα του μικροσκοπίου και μεγεθύνοντας με τον σαραντάρη φακό (400Χ) διαπίστωσα αυτό που φοβόμουν, αμέτρητα σπόρια αποτέλεσμα μίας υψηλής προσβολής από νοζεμίαση. Τώρα θα πρέπει να επέμβει για να βοηθήσει τα μελίσσια του. Ελλείψει του fumidil B το Εργαστήριο Μελισσοκομίας του ΑΠΘ συστήνει τροφοδοτήσεις σιροπιού με θυμόλη (1gr θυμόλης σε 15lt σιρόπι). Είναι απολύτως βέβαιο ότι χωρίς την χρήση του μικροσκοπίου η νοζεμίαση θα συνέχιζε το καταστροφικό της έργο χωρίς να την πάρουμε είδηση, γι αυτό και προτείνω ανεπιφύλακτα την απόκτηση ενός τόσο σημαντικού εργαλείου!!!

Συσκευή συρμάτωσης πλαισίων.

Το συρμάτωμα των πλαισίων ήταν πάντα μια επίπονη διαδικασία. Έτσι λοιπόν πρίν από κάποια χρόνια,θέλοντας να αποφύγω το μεγάλο κόστος των εμπορικών συσκευών, αποφάσισα να φτιάξω την δικιά μου συσκευή συρμάτωσης πλαισίων. Πήρα λοιπόν ένα κομμάτι καλό κόντρα πλακέ θαλάσσης (2 cm πάχος) και πάνω του βίδωσα δύο σιδερένιες γωνίες για κόντρες στον κερηθροφορέα και δύο για κόντρες από κάτω. Στα αριστερά του πλαισίου η κόντρα είναι διαμορφωμένη έτσι ώστε να μην εμποδίζει το τέντωμα του σύρματος. Η ''καρδιά'' της συσκευής βρίσκετε στην δεξιά πλευρά , η οποία είναι ένας σφικτήρας από αυτόν που χρησιμοποιούν οι ξυλουργοί ο οποίος έχει υποστεί μετατροπή και έχει βιδωθεί πάνω στο κόντρα πλακέ. Για ποδαράκια έχω βάλει στις γωνίες από κάτω τέσσερα λαστιχένια στοπ πόρτας. Τοποθετώντας λοιπόν το τελάρο μέσα στην συσκευή και στρίβοντας την ''μέγκενη'' μαζεύω το τελάρο όσο εγώ θέλω, τεντώνω το σύρμα τραβώντας το με μια πένσα το πιάνω στο καρφάκι και αυτό ήταν όλο, μόλις ξεσφίξω την ''μέγκενη'' το τελάρο μου γίνετε κιθάρα. Φίλοι μου την συσκευή αυτή την έχω κάποια χρόνια, και της έχω πάρει τον αέρα που λέμε, αλλά είναι τόσο βολική που δεν την αλλάζω τόσα χρόνια. Παρακάτω παραθέτω μερικές διευκρινιστικές φωτογραφίες.